Miasto jako układ ekologiczny

Miasto jako układ ekologiczny

 

1.      Charakterystyka układów zurbanizowanych:

1.1.   zmiana warunków klimatycznych - podwyższenie średnich temperatur od 0,5 do 1,5o C,

1.2.   mniejsza wilgotność powietrza (2-10 %),

1.3.   mniejszy dopływ energii słonecznej (15-20%),

1.4.   zwiększona ilość opadów 5—10 % w stosunku do strefy podmiejskiej

1.5.   toksykacja atmosfery - duża emisja zanieczyszczeń pyłowych i gazowych

1.6.   wyższy poziom zamgleń –

1.6.1.      smog siarkowy (londyński) – wilgotność względna > 80%, jesień-zima, (SO2. CO, sadza)

1.6.2.      smog ozonowy (fotochemiczny) – wilgotność względna < 70%, lato (spaliny samochodowe)

1.7.   gleby - antropogeniczne,

1.7.1.      kumulacja metali ciężkich, węglanu wapnia,

1.7.2.      zwiększone zasolenie w stosunku do gleb pozamiejskich,

1.7.3.      zmiana budowy gleb

1.8.   wody - obniżenie poziomu wód gruntowych, kumulacja jonów chloru i siarczanowych w wodach powierzchniowych i otwartych

1.8.1.      regulacja rzek, likwidacja drobnych cieków, rozbudowa systemu kanalizacji, zwiększenie powierzchni nieprzepuszczalnych da wody, wysoka zabudowa, zanieczyszczenia chemiczne)

2.      Piramidy troficzne w naturalnych układach ekologicznych i w mieście.

3.      Urbanizacja  - ogół zjawisk związanych z powstawaniem i rozprzestrzenianiem się miast (przenikanie miejskiego stylu życia bez ekspansji miast oraz rozszerzanie przestrzeni zurbanizowanej = transurbacja)

3.1.   Presja urbanizacyjna

3.1.1.      Zabudowa obszaru – wypieranie roślin

3.1.2.      Zagęszczenie budynków (wpływ na warunki termiczne miast, cyrkulację powietrza)

3.1.3.      Przewody i urządzenia podziemne (zmiany w powierzchniowych warstwach gruntu, naruszenie stosunków wodnych, likwidacja naturalnych cieków wodnych)

3.1.4.      Komunikacja – powierzchnia pokryta asfaltem, betonem; pojazdy źródłem toksycznych emisji

3.1.5.      Populacja ludzka działająca przez zagęszczenie (gradientowo)

3.2.   podział roślin w miastach:

3.2.1.      urbanofile – gatunki występujące tylko w strefie miejskiej

3.2.2.      urbanofoby – występują w strefie pozamiejskiej

3.2.3.      urbanoneutralne (ubikwistyczne) – występują wszędzie

4.      Formy bezpośredniego i pośredniego człowieka oddziaływania na środowisko składają się na proces synantropizacji szaty roślinnej

4.1.   synantropizacja to całokształt przemian zachodzących w wyniku działalności ludzkiej w szacie roślinnej Ziemi (Faliński 1966)

4.2.   jej istotę stanowią procesy zastępowania:

4.2.1.      stenobiontów przez eurybionty

4.2.2.      elementów swoistych przez nieswoiste

4.2.3.      składników miejscowych przez obcych przybyszów

4.2.4.      układów nielicznych, dynamicznie zrównoważonych przez liczniejsze, ale słabo zrównoważone

4.3.   Rośliny synantropijne:

4.3.1.      apofity (rodzime)

4.3.2.      antropofity (obce)

4.3.2.1.archeofity – gatunki obce naturalnej florze danego obszaru, które znalazły się na nim  i trwale zadomowiły przed końcem XV w.

4.3.2.2.kenofity (neofity) gatunki obce naturalnej florze, przybyłe po XV w.

5.      Synurbizacja

5.1.   Fauna miejska, a zwłaszcza niektóre gatunki adaptujące się do życia w warunkach zurbanizowanych, tworzą odpowiednie formy różniące się morfologicznie i genetycznie od swoich form macierzystych. Jednocześnie są tak dobrze przystosowane do „miejskiego życia”, że egzystują liczniej i pomyślniej niż w naturalnych siedliskach.

6.      Zmiany roślinności jako skutek presji urbanizacyjnej

6.1.   zanikanie całych rodzin (storczykowate, turzyce, rdestowate)

6.2.   zanikanie gatunków związanych z siedliskami zanikającymi (torfy, bagna)

6.3.   dominacja gatunków eurytopowych

6.4.   zamiast wieloletnich – jednoroczne

6.5.   występowanie form poliploidalnych i mieszańcowych

6.6.   pojawiają się zbiorowiska synantropijne:

6.6.1.      pionierskie

6.6.2.      ciepłolubne (termofilne)

6.6.3.      nitrofilne

6.6.4.      kalcyfilne

6.6.5.      dywanowe

7.      Cechy układu ekologicznego:

7.1.   wspólna obecność na danym terenie pewnej liczby gatunków

7.2.   powtarzające się zestawy gatunków

7.3.   tendencja do utrzymania stanu równowagi