Biocenoza OGR-zaocz

Biocenoza.

1.      Biocenoza - to zbiór o jednorodnym składzie taksonomicznym, stosunkowo jednorodnym wyglądzie, określonej organizacji troficznej, swoistym metabolizmie. Można ją sklasyfikować na podstawie:

1.1.   cech strukturalnych (formy życiowe, gatunki dominujące i wskaźnikowe),

1.2.   cech fizycznego jej siedliska (biotopu)

1.3.   właściwości funkcjonalnych czyli metabolizmu biocenozy związanego z przepływem energii i krążeniem materii.

2.      Struktura biocenozy (wzajemne powiązania, układ elementów, budowa, ustrój):

2.1.   przestrzenna:

2.1.1.      warstwowość = piętrowość (kształtują warunki świetlne i glebowe),

2.1.1.1.drzewa,

2.1.1.2.krzewy,

2.1.1.3.runo,

2.1.1.4.warstwa mszysta,

2.1.2.      mozaikowatość = niejednorodność, spowodowana:

2.1.2.1.nierównomiernym rozkładem w przestrzeni zasobów pokarmowych i wody wolną od konkurentów przestrzenią,

2.1.2.2.mikrostrukturą środowiska,

2.1.2.3.właściwościami morfologicznymi gatunków

2.2.   strefowość - ekotony (tendencja do wzrostu zróżnicowania gatunkowego i zagęszczenia = efekt styku).

2.2.1.      cechy ekotonów:

2.2.1.1.miejsce życia wielu gatunków i zespołów organizmów

2.2.1.2.okresowe miejsca schronień, odżywiania się i rozrodu

2.2.1.3.strefy tranzytowe lub bariery dla gatunków roślin i zwierząt

2.2.1.4.miejsca szczególnie narażone na działanie czynników stresowych

2.2.1.5.obszary zróżnicowane przestrzennie

2.2.2.      Znaczenie ekotonów w krajobrazie:

2.2.2.1.przyczyniają się do zwiększania różnorodności biologicznej

2.2.2.2.umożliwiają bytowanie gatunkom wieloekosystemowym

2.2.2.3.obszary obfitujące w pokarm i znęcające inne gatunki

2.2.2.4.zwiększają heterogenność krajobrazu

2.2.2.5.zwiększają pojemność gatunkową (wzrost puli genowej)

2.2.2.6.zachowują gatunki "ekotonowe"

2.2.2.7.regulują przepływ gatunków (wpływają na stabilność krajobrazu)

2.2.2.8.miejsca szczególnie narażone na działanie czynników zewnętrznych - "bioindykatory zmian globalnych na Ziemi"

2.2.2.9.dobre siedliska dla gatunków mniej wrażliwych - eurytopowych

2.2.2.10.       miejsca szczególnie wysokiej aktywności zwierząt

2.3.   biotyczna:

2.3.1.      troficzna: (powiązania pokarmowe pomiędzy biologicznymi komponentami układu - istnienie producentów, makrokonsumentów, mikrokonsumentów)

2.3.2.      konkurencyjna - istnienie zespołów konkurencyjnych czyli zespołów gatunków wytwarzających określoną strukturę ilościową i wykazującą stałość, grupy gatunków zajmujących podobną niszę ekologiczną w biocenozie i tym samym wchodząca w skład pojedynczego łańcucha troficznego, na tym samym poziomie pokarmowym,

2.3.3.      paratroficzna = pozapokarmowa; obejmuje oddziaływania:

2.3.3.1. bezpośrednie - morfologiczne, dotyk,

2.3.3.2. przez zmiany fizyczne ( natężenie światła, temperatury, wilgotności),

2.3.3.3.  przez zmiany w chemiźmie środowiska (feromony, substancje odpadowe, allelopatyczne),

2.3.3.4.  przez zmiany w schronieniach (zajęcie, zniszczenie, budowa).

2.3.3.5. melitofagizm

3.      Biocenozy istnieją, gdy spełnione są kryteria:

3.1.   charakterystyczny, powtarzalny skład gatunkowy

3.1.1.      gatunki stenotopowe i eurytopowe

3.2.   pełny skład gatunkowy

3.3.   trwanie w czasie

3.4.   obszarem i granicami ( zgodnie z zasadą jedności biotopu i biocenozy).

4.      Najmniejsze naturalne biocenozy

4.1.   bakteryjne konsorcjum

4.2.   organizmy kryptoendolityczne

 

Materiały do wykładu RÓŻNORODNOŚC BIOLOGICZNA - rozdz. VII w Wybranych zagadnieniach ekologicznych.